2007 թվականին Նյու Յորքում հիմնադրված Ecovative ընկերությունը ստեղծել է լիովին կոմպոստացվող փաթեթավորման արտադրանքներ, որոնք պատրաստված են սնկի միցելիումից՝ սնկամարմնի արմատային համակարգից: Նյութը շուկայում հայտնի է MycoComposite™ ապրանքանիշով։ Այս փաթեթավորումը շրջակա միջավայրի նկատմամբ զգայուն մոտեցման և շրջանաձև տնտեսության վառ օրինակ է: այն բնական պայմաններում քայքայվում է առանց վնասակար մնացորդների և ապահովում է պոլիստիրոլին համարժեք պաշտպանություն, նվազեցնելով օվկիանոսների պլաստիկային աղտոտումը:
Ինչպես է այն աշխատում
Ecovative-ի հիմնադիրները ոգեշնչվել են այն բանից, թե ինչպես են սնկերը իրենց միցելիումի միջոցով ամրացնում փայտի կտորները։ Ընկերությունը օգտագործում է միցելիումը և գյուղատնտեսական ցածրարժեք թափոնները՝ բույսերի այն մասերը, որոնք չեն օգտագործվում սննդի արդյունաբերության մեջ,՝ ստեղծելով իրենց նորարարական նյութը։
Միցելիումը գործում է որպես բնական սոսինձ․ այն ընդամենը 5-7 օրվա ընթացքում աճում է առանց լույսի կամ ջրի անհրաժեշտության՝ սնվելով մնացորդային հումքով և ամուր միացնելով տարրերը միմյանց՝ ըստ նախապես ընտրված ձևի։
Արտադրական գործընթացը ներառում է գյուղատնտեսական հումքի նախնական մաքրում, այնուհետև՝ միցելիումով «վարակում»։ Աճելուց հետո նյութը ջրազրկվում և ենթարկվում է ջերմային մշակման՝ հետագա աճը դադարեցնելու և սպորների կամ ալերգենների առկայությունը բացառելու համար։
Բիզնես մոդելը և ապագայի հեռանկարները
2010 թվականից, երբ Ecovative-ը սկսեց առևտրային գործունեությունը, ընկերությունը զգալիորեն ընդլայնել է իր արտադրությունը և ներկայում փաթեթավորման լուծումներ է մատակարարում Fortune 500 ընկերությունների աճող թվին:
Արտադրության մեջ պահանջվող նվազագույն մշակումը զգալիորեն կրճատում է արտադրանքի արժեքը, իսկ հումքի տեղայնացումը թույլ է տալիս ընկերությանը կիրառել տարբեր տարածաշրջանային գյուղատնտեսական մշակաբույսեր:
Ecovative-ը նաև ուսումնասիրում է միցելիումից ստացվող նյութերի այլ կիրառություններ՝ ներառյալ ջերմամեկուսացումը, սպառողական ապրանքները և նորարարական բիոնյութերը, միտված նյութագիտության վերափոխմանը՝ ավելի կանաչ ու կայուն ապագայի համար:
Շրջանաձև տնտեսության «R» ռազմավարությունը
Ecovative ընկերության նախաձեռնությունը կարելի է կապել շրջանաձև տնտեսության «R» ռազմավարություններից մի քանիի հետ, սակայն հատկապես ուժեղ է «վերաձևավորում» (Redesign) սկզբունքը:
Ընկերությունը վերանայել է ավանդական փաթեթավորման մոտեցումը՝ փոխարինելով պլաստիկը միցելիումից ստացված նյութով, որն ամբողջությամբ կենսաքայքայվող է: Այս նոր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս արտադրել փաթեթավորումներ, որոնք օգտագործումից հետո բնականորեն քայքայվում են՝ էականորեն նվազեցնելով շրջակա միջավայրի աղտոտումը: Միևնույն ժամանակ, նյութը պահպանում է պոլիստիրոլին համարժեք պաշտպանիչ հատկություններ:
Ի տարբերություն պլաստիկի, որի քայքայման համար անհրաժեշտ են հարյուրավոր տարիներ, միցելիումից պատրաստված արտադրանքները քայքայվում են մի քանի շաբաթվա ընթացքում՝ դառնալով լիարժեք կոմպոստ: Այսպիսով, արտադրության այս մոդելը ոչ միայն վերաձևավորում է նյութի բաղադրությունը, այլև ամբողջությամբ փոխում է դրա կենսաշրջանը՝ հումքից մինչև թափոն:
Բնապահպանական և տնտեսական ազդեցությունը
Միցելիումից պատրաստված արտադրանքը ունի բնապահպանական կարևոր ազդեցություն՝ նվազեցնելով ավանդական չքայքայվող պլաստիկի օգտագործումը և այդպիսով շրջակա միջավայրի աղտոտումը: Քայքայվող նյութի օգտագործումը նվազեցնում է օվկիանոսների պլաստիկային աղտոտման մակարդակը և նպաստում է ավելի կանաչ և կայուն միջավայրի ստեղծմանը:
Տնտեսական առումով նախագիծը հաջողությամբ ընդլայնել է իր արտադրությունը և այսօր փաթեթավորում է մատակարարում Fortune 500 ընկերությունների աճող թվին, ինչը վկայում է նրա բարձր պահանջարկի և շուկայական հաջողության մասին։
Ecovative-ի օրինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է նորարար դիզայնի և բնապահպանական մտածողության միջոցով ստեղծել արտադրանք, որը չի վնասում բնությանը, այլ ներդաշնակորեն միահյուսվում է նրան։
Հոդվածը պատրաստեցին Սպիտակի պետական քոլեջի “Գյուղատնտեսագիտություն” մասնագիստության 2-րդ կուրսի ուսանողներ Մուշեղ Ղուկասյանը և Հասմիկ Պողոսյանը։
