Հայկական ISSD («Համայնքների կայուն发展的 նորարարական լուծումներ») ՀԿ-ն գործարկել է «Թափոնի դիմաց պարգևատրում» (Waste Reward System) անունով խթանման ծրագիր։ 2025 թվականին մեկնարկած այս նախաձեռնությունը Հայաստանում վերամշակվող հումքի դեպոզիտային-վերադարձի առաջին ոչ դրամական համակարգն է։ Այն հիմնված է PlastiX բջջային հավելվածին միացված «հակառակ վաճառքի» խելացի ապարատի վրա, որտեղ օգտատերերը պլաստիկ շշերը հանձնում են ապարատին և կուտակում միավորներ, որոնք կարող են փոխանակել էկոհեն բիզնեսների զեղչի կտրոնների հետ։
Առավելություններ ու արդյունավետություն
- Նվազեցնում է աղբավայրերում հայտնվող պլաստիկի քանակը և խթանում վերամշակման մշակույթը։
- Ստեղծում է նոր խթանների համակարգ՝ ներգրավելով հանրությանը և նպաստելով կանաչ վարքագծի ձևավորմանը։
- Աջակցում է տեղական էկոբիզնեսների զարգացմանը և խթանում է կայուն տնտեսական ու բնապահպանական պրակտիկաները։
Հաջողված փորձ և ձեռքբերումներ
Համակարգը առաջին անգամ Հայաստանում ներդրել է ոչ դրամական պարգևատրման մոտեցում, որը օգտատերերին խրախուսում է ակտիվ մասնակցել թափոնների վերամշակման գործընթացին։ Այս նորարարական մեխանիզմը դարձնում է վերամշակումը մատչելի և հետաքրքիր՝ ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների համար։
Ազդեցությունները
Այս նախաձեռնությունը դրական ազդեցություն է ունեցել հանրության վարքագծի վրա՝ բարձրացնելով իրազեկությունը թափոնների նվազեցման և վերամշակման կարևորության վերաբերյալ, խթանել է կանաչ բիզնեսների աճը և զարգացրել է նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառումը ոլորտում։
Եզրակացություն
ISSD-ի «Waste Reward System»-ը ապացուցում է, որ նորարարական և խթանող մոտեցումները կարող են արդյունավետորեն նպաստել թափոնների կառավարումն ու վերամշակմանը, ինչպես նաև հանրության ներգրավմանը՝ դարձնելով Հայաստանի համար շրջանաձև տնտեսության կիրառման հաջողված օրինակ։
Հոդվածը պատրաստեցին Կոտայքի տարածաշրջանային պետական քոլեջի “Հաշվապահական հաշվառում” մասնագիտության 3-րդ կուրսի ուսանողներ Անի Ղազարյանը, Տաթևիկ Շադանյանը, Եսթեր Մուսինյանը, Առլիկ Արշակունին, Դավիթ Մարությանը։
