Շրջանաձև տնտեսությունը ժամանակակից աշխարհում դիտվում է որպես թափոնները նվազեցնելու և ռեսուրսներն առավել արդյունավետ օգտագործելու կարևոր լուծում։ Ճապոնական Toyota Motor Company ընկերությունն իր գործունեության մեջ արդեն մի քանի տասնամյակ կիրառում է այս մոտեցումը՝ վերամշակելով, կրկնակի օգտագործելով և արտադրական թափոնները նոր նպատակներով կիրառելով։
Toyota-ի առաջին քայլերը
Toyota-ն հիմնադրվել է 1937 թվականին Ճապոնիայի Տոյոտա քաղաքում։ Սկզբնական շրջանում ընկերությունը մեծածավալ արտադրության մեջ օգտագործում էր մետաղ, պլաստմասսա, քիմիական նյութեր և ներկեր՝ առանց մեծ ուշադրություն դարձնելու թափոնների ճակատագրին։ Սակայն ժամանակի ընթացքում ձևավորվեց պատասխանատու մոտեցում, և ընկերությունը որդեգրեց շրջակա միջավայրի պահպանության նոր ռազմավարություն։
Toyota-ն իր շրջանաձև տնտեսության ռազմավարությունն իրականացնում է երեք հիմնական ուղղություններով՝ վերամշակում, կրկնակի օգտագործում և նոր նպատակով կիրառում։
Վերամշակում (Recycle)
Մետաղական թափոններ. Նախկինում դեն նետվող կտրվածքները և դետալները սկսեցին հալեցվել և կրկին օգտագործվել արտադրության մեջ։ Այդ նպատակով գործարաններում կառուցվեցին հատուկ գծեր։
Լուծիչներ և ներկեր. Ներդրվեցին մաքրման և փակ ցիկլի համակարգեր, որոնց շնորհիվ լուծիչների շուրջ 90%-ը կրկին օգտագործվում է։
Կրկնակի օգտագործում (Reuse)
Ջրի ռացիոնալ օգտագործում. Գործարաններում կառուցվեցին տեղային մաքրման կայաններ, և մաքրված ջուրը վերադարձվեց արտադրական ցիկլ։
Պլաստմասսա. Թափոնները մանրացվում են և օգտագործվում նոր դետալներ պատրաստելու համար՝ սկսած փոքր կափարիչներից մինչև ավտոմեքենաների նստատեղեր։
Նոր նպատակով կիրառում(repurpose)
Էներգիա թափոններից. Այն արտադրական թափոնները, որոնք հնարավոր չէր վերամշակել, սկսեցին օգտագործվել ջերմություն և էլեկտրաէներգիա ստանալու համար։
Եզրակացություն
Toyota-ի փորձն ապացուցում է, որ շրջանաձև տնտեսությունը ոչ միայն բնապահպանական պահանջ է, այլև արդյունավետ բիզնես մոդել։ Այս օրինակը կարող է արժեքավոր լինել նաև Հայաստանի համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է համատեղել արդյունաբերական զարգացումը և բնապահպանական պատասխանատվությունը։
Հոդվածը պատրաստեց Սպիտակի պետական քոլեջի “Հաշվապահական հաշվառում” մասնագիստության 3-րդ կուրսի ուսանող Ցոլակ Մազմանյանը
